E-Ticaret'in Tüketiciler ve İşletmeler Açısından Getirdiği Sorunlar ve Sorumluluklar

E-Ticaret'in Tüketiciler ve İşletmeler Açısından Getirdiği Sorunlar ve Sorumluluklar

Elektronik ticaret günümüz teknolojisine paralel olarak ticareti geliştiren bir uygulamadır. Her ne kadar yeni bir kavram olarak görünse de farklılıkları sadece uygulama yönünden kendini göstermekte, geleneksel ticareti şirketlere ve tüketicilere kolaylık sağlayarak sunmaktadır. Henüz yerleşik bir tanımı olmamakla birlikte, oldukça geniş kapsamlı ve hali hazırda gelişmeye devam eden bir alandır. Yasal mevzuat bakımından değerlendirildiğinde ise, e-ticaretin birden fazla tarafı bulunduğundan tek bir kanun ile düzenleme bulması güçleşmektedir. Dolayısıyla e-ticaret kapsamının belirlenmesi ve bu alana bağlı ihtilafların çözüme kavuşturulmasında Tüketiciler, Şirketler ve yetkili kurum ve kuruluşlar bakımından ayrı ayrı ele alınması şarttır. Zira hızla yayılan bu alanın gelişiminin de getirdiği bir takım problemler ve boşlukların doldurulması, çözüme kavuşturulması ihtiyacı doğmaktadır. Bu problemlerin çözülememesi tüketiciler ile işletmeler arasındaki e-ticaret hacmini daraltabilecek, ticari faydası yüksek olabilecek bu alanın gerilemesine yol açabilecektir. Bu bağlamda e-ticarette güvenlik ve özellikle tüketicilerin yasal çerçevede korunması hususu ele alınmalıdır.

 

E-TİCARETTE GÜVENLİK VE GİZLİLİĞİN KORUNMASI ve KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI KANUNU

E-ticaretin yeni bir alan olması ve tüketicilerde henüz yerleşememiş güven duygusu nedeniyle, alanın gelişmesinde en önemli problemlerden biri de güvenlik ve gizliliğin korunması sorunudur. İnternet üzerinden gerçekleştirilen ticari faaliyetlerde “yetkisiz kişilere bilginin iletilmesi, alınan hizmetlerin ve gönderilen/alınan bilginin inkar edilmesi, giriş yetkisi verilmeyen ağ kaynaklarına giriş gibi şifreleme ve işlem güvenliği problemleri ile karşılaşılabilmektedir. Bu durum hem tüketiciyi hem de işletmeleri finansal açıdan zor durumda bırakmakta ve mağdur etmektedir. Tüketicilerin internet üzerinden işlem yapabilmesi için öncelikle kişisel verilerin ve mahrumiyetin korunması, sistemin güvenli olması gerekmektedir. Kişisel bilgilere ulaşılması kolaylığının artması ve gizli bilgilerin açığa çıkması ile tüketicilerin zarara uğraması, işletmelere duyulan güveni de zedelemektedir. Buna paralel olarak e-ticaret faaliyeti gösteren şirketlere talepte düşüş yaşanmaktadır. Gizlilik ve verilerin korunması, güvenlik duvarı niteliği taşıyan bazı yazılımlar ile sağlanmakta olsa da birçok kullanıcı, özel hayata müdahale içerdiği için bu yazılımları eleştirmektedir. Kişisel verilerin korunması kanunu ise bu konuya çözümler sunmakta, elektronik ticareti güvenli kılmayı hedeflemektedir. Ülkemizde henüz resmi gazetede yayımlanmamış olan kanun tasarısı meclis onayından geçmiş olup, yapılan bu düzenleme ile hem hakkında bilgi toplanan kişilerin hem de elektronik bilgi altyapısını kullanan işletmelerin çıkarlarını koruyacak, her iki tarafın da menfaatlerini zedeleyen fiiller yaptırımla karşılaşacaktır.

 

6502 SAYILI TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN KAPSAMINDA ELEKTRONİK TİCARET

Elektronik ticaret işletmelere her ne kadar yeni fırsatlar sunmuş olsa da ticari işlemlerle ilgili anlaşmazlıklarda elektronik kayıtların ispat gücü ülkemiz mevzuatı açısından da yetersizlik arz etmektedir. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun, tüketicilerin mesafeli sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen herhangi bir teklifi kabul etmeden önce, siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde satıcı veya sağlayıcı tarafından bilgilendirilmesi gerektiğine hükmetmiş, tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükünü satıcı veya sağlayıcıya yükleyerek tüketiciyi koruma altına almıştır. 

Yine 2015’te yürürlüğe giren Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik ile hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret işlemlerinin yapıldığı ağ üzerinde bulundurmakla yükümlü oldukları genel bilgileri düzenlenmiş, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların ağ üzerinde mal veya hizmet satışına ilişkin sözleşme ve siparişlerdeki bilgi verme yükümlülükleri ile elektronik ticaretle ilgili diğer tedbirleri detaylı bir şekilde sunmuştur.

Bir diğer koruyucu hüküm ise 26 Ağustos 2015 tarihli 29457 sayılı resmi gazetede yayınlanan “Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik” ile birlikte elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişilere e-tebligata elverişli Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) adresi bulundurma ve bu bilgiyi internet sitesinin ana sayfasında “İletişim” başlığı altında sunma zorunluluğu şeklinde yürürlüğe girmiştir. Elektronik ortamda satış yapan hizmet sağlayıcılar ile aracı hizmet sağlayıcıların, KEP adreslerini internet sitelerinde sunmak ve diğer yükümlülüklerini yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde yerine getirmeleri gerekmektedir. Yürürlüğe giren bu yeni yönetmelik ile birlikte, elektronik ortamda yasal geçerliliği olan, güvenilir, inkâr edilemez şekilde e-belge paylaşımı ve bildirim aracı olarak kullanılan KEP sistemi sayesinde, kurumlar ve bireyler; ticari, hukuki, resmi işlerini daha güvenli bir şekilde yapabilecektir.   

 

Av.Şeyda ELAŞKAR

seyda.elaskar@erciyas.av.tr